“Kur’an’da Nifak” isimli bu çalışmamızda, Kur’an’ı anlamada bir sis perdesini andıran “nifak” ve “münafık” kavramlarını açıklamak, toplumdaki tezahür alanlarını tespit etmek ve nifakın özelliklerini ortaya koymak istedik. Medine’de nâzil olan surelerin on yedisinde ve yine Kur’an-ı Kerim’in birçok ayetinde sözü edilen bu sıra dışı insan tipinin ele alınıp incelenmesi, herhalde çalışmamızın ne denli önemli olduğunu ortaya koyacaktır.

Araştırmamızı başta Kur’an-ı Kerim olmak üzere, belli başlı tefsir, hadis, siyer, tabakat, megazî ve İslam tarihi kitaplarından istifade ederek ortaya koymaya çalıştık. Araştırmamızdaki tespitler, tamamen Kur’an ve sünnet ışığında derlenmiş olan tespitlerdir. Şahsî ifadeler ise konu ile ilgili düşünce ve anlayışımızı ortaya koyma bâbındandır.

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR------------------------------------------------------------------- 8

ÖN SÖZ---------------------------------------------------------------------------- 9

GİRİŞ------------------------------------------------------------------------------ 11

ARAP DİLİNDE NİFAK SÖZCÜĞÜ----------------------------------------- 11

1. Nifakın Sözlük Anlamı----------------------------------------------------- 11

2. Nifakın Terim Anlamı------------------------------------------------------- 14

3. Nifakın Sözlük ve Terim Anlamı Arasındaki İlişkiler-------------------- 15

4. Nifakın Genel Anlamı------------------------------------------------------- 16

BİRİNCİ BÖLÜM

İSLÂM KÜLTÜRÜNDE NİFAK----------------------------------------------- 19

A. KUR’AN ve HADİSLERDE NİFAK----------------------------------------- 19

1. Kur’an’da Nifak----------------------------------------------------------- 19

2. Hadislerde Nifak---------------------------------------------------------- 23

B. NİFAK’IN TEZAHÜR ALANLARI------------------------------------------ 25

1. İtikatta Nifak-------------------------------------------------------------- 25

2. Amelde (İbadette) Nifak------------------------------------------------- 56

C. GENEL OLARAK NİFAKIN ORTAYA ÇIKIŞ SEBEPLERİ------------- 64

1. Kişisel veya Psikolojik Sebepler----------------------------------------- 64

a. Karakter (Kişilik) Bozukluğu----------------------------------------- 65

b. Mal Tutkunluğu ve Çıkarcılık---------------------------------------- 67

c. Korkaklık ve Cimrilik-------------------------------------------------- 69

d. Cehalet ve Kavmiyetçilik---------------------------------------------- 71

2. İctimaî, Siyasi ve Ekonomik Sebepler---------------------------------- 75

İKİNCİ BÖLÜM----------------------------------------------------------------- 79

HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE NİFAK----------------------------------- 79

A. İSLÂM ÖNCESİ MEDİNE’NİN GENEL DURUMU---------------------- 79

B. MEDİNE’NİN İSLÂM’LA TANIŞMASI VE HZ. PEYGAMBER’İN MEDİNE’YE HİCRETİ                 83

C. MEDİNE’DE NİFAKIN ORTAYA ÇIKIŞI VE SEBEPLERİ-------------- 86

D. GAZVELERDE MÜNAFIKLARIN ETKİLERİ---------------------------- 89

1. Münafıklar ve Beni Kaynuka Gazvesi---------------------------------- 92

-- Beni Kaynuka’nın Hz. Peygamberle Olan Anlaşmayı Bozmaları--------- 92

2. Uhud Gazvesi ve Münafıklar-------------------------------------------- 97

a. Uhud Gazvesinde Münafıkların Tavrı-------------------------------- 98

b. Hz. Peygamberin Aralarında İbn Übey’in Bulunduğu Sahabelerle Meşvereti         99

c. Uhud Gazvesinin Sonucunu İstismar Eden Münafıklar--------- 125

d. Abdullah b. Übey b. Selül’e Verilen Ders--------------------------- 127

e. Uhud Gazvesi Hakkında İnen Âyetler------------------------------ 129

f. Uhud Gazvesinden Alınması Gereken Dersler--------------------- 130

g. Reci Seriyesinden Sonra Münafıkların Tavrı ve Bu Seriyye Hakkında İnen Âyetler                 131

3. Beni Nadir Gazvesi ve Münafıklar------------------------------------- 136

4. Hendek (Ahzab) Gazvesi ve Münafıklar----------------------------- 145

Hendek (Ahzab) Gazvesinin Bir Değerlendirmesi---------------------- 151

5. Beni Mustalik (Müreysi) Gazvesi ve Münafıkların Eylemleri------- 159

a. Ensar-Muhacir Arasında Fitne Çıkarıp İç Savaş Başlatma Gayretleri161

b. İfk Olayı--------------------------------------------------------------- 170

6. Tebük Gazvesi----------------------------------------------------------- 182

a. Tebük Gazvesi ve Münafıklar--------------------------------------- 189

b. Tevbe (Berae) Sûresi ve Münafıklar-------------------------------- 190

c. Tebük Gazvesinde İnanç Bakımından İnsan Sınıfları------------ 207

1. Gerçek Mü’minler---------------------------------------------------- 207

2. Suçlarını İtiraf Edip İyi ve Kötü Amelî Birbirine Karıştırmış Olanlar208

3. Durumları Allah’ın Vereceği Hükme Bağlı Olanlar----------------- 209

4. Bedeviler ve Medinelilerden Nifakta Direnen Münafıklar--------- 216

d. Tebük Gazve’sinde Münafıkların Nifaklarından Örnekler------ 219

e. Dırar Mescidi----------------------------------------------------------- 228

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM------------------------------------------------------------- 235

MÜNAFIKLARIN ÖZELLİKLERİ------------------------------------------ 235

1. Yalan Söylemek ve Aldatmak (Kizb ve Huda’)------------------------ 236

2. Gösteriş Yapmak (Riya)--------------------------------------------------- 244

3. Sözünde Durmamak------------------------------------------------------ 248

4. Fitne, Fesad ve Bozgunculuk Yapmak--------------------------------- 251

5. Eziyet Etmek, Alaya ve Hafife Almak (Eza, İstihza ve İstihfaf)------ 255

6. Korkaklık ve Cimrilik (Havf ve Cübn)--------------------------------- 259

7. Mütereddit Olmak, Bocalamak ve Şüpheci Olmak (Tezebzüb ve Şekk)     263

8. Kötülüğü Emredip, İyilikten Alıkoymak------------------------------- 266

9. Dedikodu, Gıybet ve İftira----------------------------------------------- 267

10. İkiyüzlülük--------------------------------------------------------------- 271

11. Allah Yolundan Geri Kalmak------------------------------------------- 272

12. Kâfir ve Ehl-i Kitapla Dost Olmak------------------------------------- 276

13. İbadetlerde Tembellik (Kesel) ve Riyakârlık------------------------- 277

a. Namazı Terketmek------------------------------------------------------ 278

b. Namazda Cemaatı Terketmek ve Namazı Geciktirmek------------ 278

c. İbadetlerde Gösteriş (Riya) Yapmak---------------------------------- 280

SONUÇ-------------------------------------------------------------------------- 283

KAYNAKÇA-------------------------------------------------------------------- 287