Mahiyeti ve kaynağı itibariyle değer, düşünce tarihi boyunca teorisyenlerin en fazla ilgisini çekmiş konular arasında yer almaktadır. Bu ilgi esas olarak, değerli olanı tespit etme ve böylelikle insan yaşamı bakımından olması gerekeni temsil eden düzenleyici genel ilkelere/normlara ulaşma amacına özgülenmiştir. Pozitif hukuk açısından bakıldığında, değerli olanı, norm koyucu irade tarafından hukuken korunmaya değer görülüp haklara konu edilen şeyler; olması gerekeni ise hukuk normları temsil etmektedir. Dolayısıyla belli bir hukuk düzenini kendine özgü kılan, gerçekte norm koyucu iradenin değerler dünyasıdır.
Hukuk-değer ilişkisi açısından İslam hukuk literatürü incelendiğinde olgu-değer, normatiflik-değer ve ta’lîl-değer ilişkisine yönelik tartışmaların öne çıktığı ve Allah hakkı-kul hakkı ayrımına, hemen tüm normlar/hükümler bakımından düzenleyici bir ayrım işlevi yüklendiği görülmektedir. Sözü edilen hususlar çerçevesinde elinizdeki bu çalışmada, olgu-değer, normatiflik-değer ve ta’lîl-değer ilişkisine yönelik tartışmaların mahiyeti ile Allah hakkı-kul hakkı ayrımının hem ceza hem de ceza muhakemesi normları bakımından düzenleyici işlevi ortaya konmaya çalışılmış; böylelikle okuyucunun zihninde kendine özgü yönüyle İslam hukuk düzeninin, hukuk-değer ilişkisi bakımından ne tür bir yapıyı temsil ettiği hususunda bir fikir oluşması amaçlanmıştır.

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR  

ÖNSÖZ  

GİRİŞ  

BİRİNCİ BÖLÜM

DEĞER ve HUKUK NORMU

I. DEĞER ve DEĞER YARGISI KAVRAMLARI:

KURAM-KAVRAM İLİŞKİSİ  

A. Kavram Sorununa Giriş  

B. Ahlak Felsefesinde Değer ve Değer Yargısı Kavramları  

C. Klasik Fıkıh Usûlü Literatüründe Değer ve Değer Yargısı Kavramları 

II. HUKUK NORMU ve DEĞERLE İLİŞKİSİ  

A. Hukuk Normları  

1. Genel Olarak Beşerî Davranış Normları  

2. Hukuk Normunun Tanımı  

a. Genel Olarak Hukuk Normu  

b. İslâm Hukuk Normu  

3. Hukuk Normunun Hukukî Konusu ve Hak Kavramıyla İlişkisi  

a. Hukuk Normunun Hukukî Konusu  

b. Hak Kavramı ve Hukukî Değerle İlişkisi  

4. Hukuk Normunun Dilsel Yapısı  

B. Hukuk Normu-Değer İlişkisi  

1. Ahkâmın Ta’lîli İle Değer Arasındaki İlişki  

2. Yükümlülüğün Şer’î Bildirime Bağlı Olup Olmaması Sorunu İle Değer Tartışmaları Arasındaki İlişki: Normatiflik-Değer İlişkisi  

İKİNCİ BÖLÜM

CEZA HUKUKU ve HUKUKÎ DEĞER

I. CEZA HUKUKUNDA SUÇ-HUKUKÎ DEĞER İLİŞKİSİ  

A. Suçun Tanımı ve Hukukî Konusu  

1. Suçun Tanımı ve Unsurları  

2. Suçun Hukukî Konusu: Suçla Korunması Amaçlanan

Hukukî Değer  

3. Hukukî Konunun Tasnifi ve Hiyerarşik Yapısı  

B. Suçların Tasnifi İle Hukukî Değer Arasındaki İlişki  

1. Genel Olarak Suçların Tasnifi  

2. Suçların Tasnifi İle Hukukî Değer Arasındaki İlişki  

3. Suçların Tasnifine Etkisi Bakımından Ceza Hukukunda

Kıyasın Geçerliliği Sorunu  

II. CEZA-HUKUKÎ DEĞER İLİŞKİSİ  

A. Cezanın Tanımı ve Tasnifi  

B. Cezaların Belirlenmesi İle Hukukî Değer Arasındaki İlişki 

1. Had Cezasını Gerektiren Suçlarda Ceza-Hukukî Değer İlişkisi  

2. Kısâs Cezasını Gerektiren Suçlarda Ceza-Hukukî Değer İlişkisi 

C. Cezaların Kısmen veya Tamamen Düşürülmesi İle

İhlal Edilen Hakkın Niteliği Arasındaki İlişki  

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

CEZA MUHAKEMESİ ve HUKUKÎ DEĞER

I. KOĞUŞTURMANIN RE’SEN YA DA ŞİKÂYETE BAĞLI OLMASI İLE İHLAL EDİLEN HAKKIN NİTELİĞİ ARASINDAKİ İLİŞKİ 

II. SUÇLA İHLAL EDİLEN HAKKIN NİTELİĞİ İLE SUÇLARIN İSPATI ARASINDAKİ İLİŞKİ 

A. Şahitliğin Hukukî Geçerliliği İle İhlal Edilen Hakkın

Niteliği Arasındaki İlişki  

1. Şahitlerde Aranan Şartlar İle İhlal Edilen Hakkın

Niteliği Arasındaki İlişki  

2. Naklen (Dolaylı) Şahitliğin İspat Vasıtası Olma Değeri İle

İhlal Edilen Hakkın Niteliği Arasındaki İlişki  

3. Kâdî Mektuplarının İspat Vasıtası Olma Değeri İle

İhlal Edilen Hakkın Niteliği Arasındaki İlişki  

4. Şahitlikten Dönmenin Hukukî Geçerliliği İle

İhlal Edilen Hakkın Niteliği Arasındaki İlişki  

5. Zaman Aşımı ile Şahitliğin Hukukî Geçerliliği Arasındaki İlişki  

B. Hâkimin Şahsî Bilgisinin İspat Vasıtası Olarak Değeri İle

İhlal Edilen Hakkın Niteliği Arasındaki İlişki  

C. Yeminin ve Yeminden Kaçınmanın İspat Vasıtası Olma

Değeri İle İhlal Edilen Hakkın Niteliği Arasındaki İlişki 

D. İkrarın İspat Vasıtası Olma Değeri İle

İhlal Edilen Hakkın Niteliği Arasındaki İlişki  

SONUÇ  

KAYNAKÇA  

DİZİN