İÇİNDEKİLER 

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR
ÖN SÖZ

GİRİŞ
KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE TARİHSEL ARKA PLAN
A. VARLIK PROBLEMİ
B. VARLIK KAVRAMI
C. VAR OLAN VARLIK OLARAK VARLIĞIN VAR OLMA ALANLARI
1. Dış Dünyada Var Olan
2. Düşüncede Var Olan
3. Dilde Var Olan
D. VARLIK PROBLEMİ
1. Varlık ve Yokluk
2. Mahiyet, Hakikat ve Hüviyet
3. Vacip ve Mümkün (Zurunlu ve Olurlu)
4. Küll ve Cüz (Tümel ve Tikel)
5. Bir ve Çok
6. Kadîm ve Hâdis (Önce ve Sonra)
7. Cevher ve Araz
8. İllet ve Malûl (Neden ve Nedenli)
E. VARLIK MERTEBELERİ KAVRAMI
F- VARLIĞIN MENŞEİ PROBLEMİ VE TARİHSEL ARKA PLAN

I. BÖLÜM
KADİM KÜTÜRLERDE VE YUNAN DÜŞÜNCESİNDE VARLIK VE VARLIK MERTEBELERİ DÜŞÜNCESİ
A. KADİM KÜLTÜRLER VE DİN/LER
1. Mitoloji
2. Büyü
3. Din
B. YUNAN FELSEFESİNDE VARLIK MERTEBELERİ DÜŞÜNCESİ
1. Büyük Sistemler Öncesi
a. Hesiodos’un Tanrıları
b. Pythagoras’ta Sayılar Metafiziği
1) Bir (Monad)
2) İki (Duad)
3) Üç (Triad)
4) Dört (Tetrad)
5) Beş (Pentad)
6) Altı (Hexad)
7) Yedi (Heptad)
8) Sekiz (Ogdoad)
9) Dokuz (Ennaed)
10) On (Dekad)
c. Herakleitos’ta Görünüşler ve Gerçeklikler Âlemi
1) Görünüşler Âlemi
2) Reel Âlem
d. Parmenides’in Işınlı Daireleri
e. Sokrates’in İç ve Dış Dünyası
f. Demokritos’ta Atomlar Hiyerarşisi
2. Büyük Sistemler Dönemi
a. Platon’un İdeler ve Görünüşler Dünyası
1) İdealar Dünyası ve En Yüksek İyi
2) Görünüşler Dünyası
b. Aristoteles’te Ay Üstü ve Ay Altı Âlemleri
1) İlk İlke/Tanrı
2) Ayüstü Âlem
3) Ayaltı Âlem
c. Plotinus’ta İnen (Sudûr Eden) ve Yükselen Çift Ku-tuplu Hakikati
1) Sudûr’un Tabiatı ve Aşağı Doğru İnen Hakikat
a) Bir
b) Nous (Küllî Akıl)
c) Âlem Nefsi (Küllî Ruh)
d) Madde
2) Bir’e Doğru Yükselen Hakikat
a) İlk Aşama
b) İkinci Aşama1
c) Üçüncü Aşama
d) Dördüncü Aşama

II. BÖLÜM
İSLAM FELSEFESİNDE VARLIK MERTEBELERİ
A. KUR’ANİ PERSPEKTİF
1. Melekût Âlemi
2. Arş Âlemi
3. Kürsî
4. Yedi Kat Gök ve Yedi Kat Yer
B. SUDÛR SÜRECİ YARATMA DÜŞÜNCESİ ve MEŞŞAİ
FELSEFE
1. Kindî’de Ulvî ve Suflî Âlem
a. Ayüstü Âlem (Ulvî Âlem)
b. Ayaltı Âlem ( Suflî Âlem)
2. Fârâbî’de Sudûr Süreci ve Varlık Mertebeleri
a. Vâcibu’l-Vücûd
b. Akıllar ve Felekler
c. Faal Akıl
d. Heyulâ
e. Dört Unsur (Ustukuslar) ve Diğerleri
3. Âmirî’de Beş Mertebeli Varlık Düzeni
a. Zati Varlık Mertebesi
b. Akıl ve Küllî Suretler Mertebesi
c. Küllî Nefs Mertebesi
e ve f.  Felekler, Cisimler ve Dört Unsur Mertebesi
4. İhvân-I Safâ’da Varlık Mertebeleri
a. Yaratıcı (Tanrı)
b. Akıl (Nous)
c. Nefs (Küllî Nefs)
d. Heyûlâ (İlk Madde)
e. Tabiat
f. Mutlak Cisim
g. Felekler Âlemi
h. Dört Unsur
ı. Üç Âlem ve İnsan
1) Madenler
2) Bitkiler
3) Hayvanlar
4) İnsan
5. İbn Sînâ’da Sudûr Süreci ve Varlık Mertebeleri
a. Zorunlu Varlık (Vâcibü’l-Vücûd)
b. Varlık Mertebelerinin İç Mantığı: Sudûr
c. Ay Üstü Âlem (Akıllar ve Felekler Âlemi)
d. Faal Akıl
e. Ay Altı Âlem
1) Cansız Varlıklar
a) Ateş
b) Hava
c) Su
d) Toprak
2) Bitki
3) Hayvan
4) İnsan
6. İbn Miskeveyh’te El-Hikmetu’s-Sâriye Kavramı ve Var-lıkların Tekâmül Süreci
a. el-Hikmetu’s-Sâriye Kavramı
b. Mükemmelden Daha Az Mükemmele İniş Süreci
1) Faal Akıl
2) Nefs
3) Felekler ve Semavî Varlıklar
4) Cisimler
c.  Varlığın Mükemmelleşme Süreci
1) Bitki Mertebesi
2) Hayvan Mertebesi
3) İnsan Mertebesi
7. Gazzâlî’de Nûr Kavramı ve Varlık Mertebeleri
a. Varlık Kategorileri
1) Zorunlu (Hakîki) Varlık ve Nûr Kavramı
a) Zorunlu (Hakîki) Varlık
b) Nûr Kavramı
c) Hakîki Nûr (Allah)
2) Mümkün (Mecâzî) Varlık
b. Varlık Çeşitleri
1) Zâtî Varlık
2) Hissî Varlık
3) Hayâlî Varlık
4) Aklî Varlık
5) Varlığa Benzeyen (Şibhi) Varlık
c. Varlık Alanları (Âlemler)
1) Metafizik Varlık Alanı (Melekût Âlemi)
2) Fizîki Varlık Alanı (Mülk/Şehadet Âlemi)
d. Yaratma ve Feyezân (Sudûr) Meselesi
e. Varlık Mertebeleri
1) Akıllar
2) Semâvî Nefsler ve Kudsî-Nebevî Ruh
3) Cisimler
a) Madde (Heyûlâ)
b) Tabiat (Hareketin Başlangıcı)
c) Unsurlar
c1) Ateş
c2) Hava
c3) Su
c4) Toprak
d) Doğumlular
d1) Maden
d2) Bitki
d3) Hayvan
e) İnsan
8. İbn Tufeyl’de Aklın Varlıkla İmtihanı
a. Gök Cisimleri
b. Kevn ve Fesad Âlemi
9. İbn Rüşd: Sudûr ve Sürekli Yaratma Bağlamında Varlık Mertebeleri
a. Varlık ve Türleri
1) Zorunlu Varlık
2) Mümkün Varlık
b. Tanrı-Âlem İlişkisi (Sudûr Teorisi ve Sürekli Yarat-ma)
c. Varlık Mertebeleri
1) Ay Üstü Âlem
a) İlk İlke ve Felekler
b) Gök Cisimleri
c) Faal Akıl
2) Ay Altı Âlem
a) İlk Madde (Heyûlâ)
b) Cisim ve Türleri
b1) Basit Cisimler (Unsurlar)
b2) Birleşik Cisimler
C. İBN SÎNÂ, GAZZÂLÎ ve İBN RÜŞD BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRME
D. NÛR VE ZULMET İKİLEMİNDE İŞRÂKÎ FELSEFE

SÜHREVERDÎ’DE NÛR ve ZULMET KAVRAMLARI BAĞLAMINDA VARLIK MERTEBELERİ
1.  Sühreverdî’de Varlığın Unsurları
a. Işık (Nûr)
1) Nûru’l-Envâr (Nurların Nûru)
2) Mücerret Nûr (Soyut Nûr)
3) Arızî Nûr ( İlişen Nûr)
b. Zulmet  (Karanlık)
1) Doğal Cisimler, Belirsiz Cevher (Cevher-i Gâsık)
2) Araz, Karanlık Şekil (Hey’et-i Zulmâniyye)
3) Berzah/Cisim
2. Nurlar Hiyerarşisi ve Sudûr Nazariyesi
a. Birinci Aşama ( Nûru’l-Akreb, Aklî Cevher)
b. İkinci Aşama (Galip Nûr, Nûru’l-Kâhir)
c. Üçüncü Aşama (Üçüncü nûr)
d. Dördüncü Aşama (Tûli Nurlar veya Ümmehât Aşa-ması)
e. Beşinci Aşama (Yatay Boyut, Erbabu’l-Enva’, Türle-rin Efendileri)
f. Altıncı Aşama (Unsurlar Âlemi)
E. TASAVVUF FELSEFESİ
1. İbn Arabî’de Merâtibu’l-Mevcudât
a. La Taayyün, (Ahadiyyet, Zâtı Bahd,  Mutlak Vücut) Mertebesi
b. İlk Taayyün (Ceberut Âlemi, İlk Cevher, İlk Akıl, Ha-kikat-i Muhammediye, Vahdet) Mertebesi
c. İkinci Taayyün (Âlem-i Melekût, Âlem-i Emr, Merte-be-i Vahidiyet) Mertebesi
d. Ruhlar Âlemi Mertebesi
e. Misal Âlemi (Âlem-i Melekût, Âlem-i Berzah, alem-i Mîsal, Misâl-i Mukayyed, âlem-i Hayal, Âlem-i Hayal-i Muttasıl, Âlem-i Hayal-i Munfasıl, Âlem-i Semsemek, Arz-ı Hakikat) Mertebesi
f. Şehadet Âlemi (Suver-i âlem, Âlem-i Kevn-ü fesar, Âlem-i Ecsâm) Mertebesi
g. İnsan-ı Kâmil (Mertebe-i Camia) Mertebesi
2. Sadreddin Konevî’de Hazarât-ı Hams
3. Nesefî’de Ceberût, Mülk ve Melekût Âlemleri

III. BÖLÜM
VARLIK MERTEBELERİ DÜŞÜNCESİNİN BATIDAKI İZDÜŞÜMLERİ ve ÇAĞDAŞ GÖRÜNÜMLERİ
A. THOMAS AQUİNAS’TA VARLIK MERTEBELERİ
1. Tanrı
2. Melekler
3. İnsanlar
4. Hayvanlar
5. Bitkiler
6. Cansız Cisimler
B. SPİNOZA’DA TÖZLER HİYERARŞİSİ
C. LEİBNİZ’DE MONADLAR DÜZENİ
D. EMİLE BOUTROUX’TA VARLIK KATEGORİLERİ
1. Sırf Zorunluluk Âlemi
2. Mümkün ve Belirsiz Varlıklar Âlemi
3. Cinsler ve Neviler Âlemi
4. Yer Kaplayan ve Hareketli Madde Âlemi
5. Matematik Âlem
6. Fizik Âlemi
7. Organik Canlı Âlemi
8. Düşünen Âlem Yahut İnsan
E. NİCOLAİ HARTMANN’IN YENİ ONTOLOJİSİNDE KATEGORİK VARLIKLAR DÜZENİ
1. Maddî (İnorganik) Varlık
2. Organik Varlık
3. Psişik (Ruhî) Varlık
4. Geist/Tinsel Varlık
F. FİLİBELİ AHMET HİLMİ’NİN SPİRİTÜALİZM VE MATERYALİZM GERİLİMİNDE VARLIK MERTEBE-LERİ DÜŞÜNCESİ
G. MUHAMMED İKBAL’DE BENLİĞİN YENİDEN İN-ŞASINDA EGO/LAR HİYERARŞİSİ

SONUÇ
BİBLİYOGRAFYA
İNDEKS