Mantık doğru düşünmeyi öğreten ve hakikati bulma kurallarını ortaya koyan bilimdir.

Descartes “Düşünüyorum o halde varım” derken, insanın temel sıfatının düşünmek olduğunu anlatmak istemiştir. İnsanlık dü­şünmekle başlar, düşünmez hale gelince biter.

Düşünme, aynı zamanda insan hareketlerini sevk ve idare eden bir “Kuvve”dir. Gerek hareketlerin ve yapılan işlerin doğru ve­ya yanlış oluşu, gerekse insanlara faydalı veya zararlı oluşu, düşünme ve düşüncenin şekilleriyle anlaşılır.

Eski kelamcılar mantısı itikadi açıdan zararlı gördükleri halde Gazâlî ve Râzî’den itibaren bu tutum değişmiş ve mantık büyük bir rağbet görerek farz-ı kifaye olarak değerlendirilmiştir. Hatta Gazâlî mantık bilmeyenin ilmine güvenilemeyeceğini söylemiştir.


 

İÇİNDEKİLER 

ÖN SÖZ

AHMET CEVDET PAŞA  

MUKADDİME 

DELÂLET - 

A- LAFZIN MANAYA DELÂLETİ  

B- MÜFRET VE MÜREKKEP LAFIZLAR (TEKİL VE BİLEŞİK LAFIZLAR)

C- KAVRAMLAR

1- Kavramlar Arası İlişkiler 

2- Kavramların Delâletleri  

BİRİNCİ KİTAP 

KAVRAM ÇEŞİTLERİ (TASAVVURÂT)

BİRİNCİ BÖLÜM 

BİRİNCİ KISIM 

A- TÜMELLERİN KISIMLARI VE TARİFLERİ

İKİNCİ KISIM 

A- ÖZSELİN KISIMLARI 

1- Tür 

2- Cins 

3- Ayırım 

B- KATEGORİLER

ÜÇÜNCÜ KISIM 

İLİNTİLERİN KISIMLARI

İKİNCİ BÖLÜM 

TANIM VE KISIMLARI (TARİF/KAVL-U ŞÂRİH) 

1- Beş Tümele Göre Tanım Çeşitleri 

2- Tanımlanana Göre Tanım Çeşitleri 

İKİNCİ KİTAP 

ÖNERMELER VE HÜKÜMLER (TASDÎKÂT) 

BİRİNCİ BÖLÜM 

ÖNERMELER VE HÜKÜMLERİ (TASDÎKÂT) 

BİRİNCİ KISIM 

ÖNERMELERİN TANIM VE TAKSİMİ 

1- Önermenin Yapısı 

2- Önermenin Çeşitleri (Yüklemli-Şartlı)

İKİNCİ KISIM 

YÜKLEMLİ ÖNERMELER

1- Yüklemli Önermelerin Çeşitleri 

2- Konunun Varlık Sahasına Göre Önerme Çeşitleri 

3- Önermenin Konusuna ve Yüklemine Göre Durumu

ÜÇÜNCÜ KISIM 

ŞARTLI ÖNERMELER (KAZÂYÂ-YI ŞARTIYE) 

1- Bitişik Şartlı Önermeler 

2- Ayrık Şartlı Önermeler (Munfasıla) 

3- Rastlantılı Ayrık Şartlı Önermeler 

4- Nicelik Şartlı Önermeler 

DÖRDÜNCÜ KISIM 

ÖNERMELERİN HÜKÜMLERİ (AHKÂM-I KAZÂYÂ) 

1- Çelişki (Tenakuz) 

2- Döndürme (Akis) 

a) Düz Döndürme (Aks-i Müstevî) 

b) Ters Döndürme (Aks-i Nâkız) 

İKİNCİ BÖLÜM 

BİRİNCİ KISIM 

A- KIYAS VE ÇEŞİTLERİ

1- Kıyas Bilgisi ve Aklî Deliller

2- Delil 

B- Kıyasın Tamını 

İKİNCİ KISIM 

SEÇMELİ KIYAS (KIYAS-I İSTİSNÂÎ) 

ÜÇÜNCÜ KISIM 

KESİN KIYAS VE ŞEKİLLERİ

Kıyas-ı Müteâref ve Gayr-i Müteâref 

DÖRDÜNCÜ KISIM 

ŞARTLI KESİN KIYAS VE ŞEKİLLERİ 

1- Birinci Grup 

2- İkinci Grup 

3- Üçüncü Grup

4- Dördüncü Grup 

5- Beşinci Grup

BEŞİNCİ KISIM 

BİLEŞİK (MÜREKKEB) KIYAS

1- Zincirleme Kıyas (Mevsûlu’n-Netâic)

2- Mefsûlu’n-Netâic 

3- Hulfî (Karşıtlı) Kıyas

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

ÖNERME VE KIYASLARIN KİPLİĞİ (MODALİTE)

BİRİNCİ KISIM 

A- KİPLİ (MODAL) ÖNERMELER (MÜVECCİHÂT) 

1- Önermelerin Kipliği (Ciheti/Modalitesi) 

2- Kipli (Modal) Önermeler 

a) Basit Kipli (Modal) Önermeler 

b) Bileşik (Mürekkep) Kipli Önermeler 

B- KİPLİ ÖNERMELERİN HÜKMÜ 

Modal Önermelerin Döndürmeleri

İKİNCİ KISIM 

KIYASLARIN KİPLİĞİ (MUHTELİDÂT)

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 

TASDÎKÂT TÜRLERİ ve BEŞ SANAT 

BİRİNCİ KISIM 

TASDİK TÜRLERİ (AKLİ DELİLLER)

Şüphe ve Tasdik

İKİNCİ KISIM 

BEDÎHİYÂT VE KISIMLARI

ÜÇÜNCÜ KISIM 

ÖNERMELERİN DELİLLERİN ÖNCÜLLERİ OLUŞUNA GÖRE TAKSİMİ 

DÖRDÜNCÜ KISIM 

BEŞ SANAT

1- Burhan 

2- Cedel

3- Hitâbet

4- Şiir 

5- Safsata

FAYDALANILAN ESERLER