Bilindiği üzere tarih boyunca birçok toplumun muhayyilesinde “kurtarıcı” fikri yer edinmiştir. İslam dininin müntesipleri arasında da kıyamet öncesinde ortaya çıkacak olan “Mesih” ve “Mehdî” kurtarıcı telakkileri bulunmaktadır. Son yüzyıllarda sürekli olarak Müslüman toplumlarda nüzûl-i İsa ve zuhur-i Mehdî tartışma konusu olmaktadır. 
Bu tartışma ortamında bulunan Müslümanlar açısından nüzûl-i İsa ve mehdilik inançlarının klasik dönemde kelam bilginleri tarafından nasıl ele alındığı merak konusu olmaktadır. Zihinlerde tartışmanın ne zaman başladığı, nasıl bir ortamda cereyan ettiği, tartışmanın tarafları, klasik dönemde itirazların veya farklı yorumların var olup olmadığı gibi birçok soru cevap beklemektedir.
Bu çalışma da konuya yönelik dile getirilen bu sorunların çözümüne yönelik katkı sağlamayı hedeflemekte ve problemi kendi tarihinde okuma teklifi sunmaktadır. İslam düşünce geleneğinde nüzûl-i İsa ve mehdîlik tartışmalarını Mutezile, Ehl-i Sünnet, İbadîyye ve Zeydîyye ekollerinin yaklaşımları bağlamında tüm detaylarıyla bilimsel bir disiplin içinde irdelemektedir.

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR 

ÖN SÖZ 

GİRİŞ 

BİRİNCİ BÖLÜM 

ESKATOLOJİK KURTARICI TARTIŞMALARININ TARİHSEL ARKA PLANI 

1. Nüzûl-i İsa ve Zuhûr-i Mehdî Meselesinin Kavramsal Çerçevesi 2

2. Hicrî İlk Üç Asır Panoraması: Gaybet ve Rec’at İddiaları 

3. İslam’ın İlk Asrında Tanrı’nın Krallığı Mitosu 

4. Nüzûl-i İsa ve Mehdilik İnancının Kaynağı Problemi 

5. Eskatolojik Bekletinlerle Müslümanların Zaman Tasavvuru  

6. Eskatolojik Kurtarıcı Bağlamında İdeolojinin Mekânsal Tezahürleri ve Örtük Propaganda 

İKİNCİ BÖLÜM 

TARİHSEL SÜREÇTE ESKATOLOJİK KURTARICIYA YÖNELİK YAKLAŞIMLAR 

1. Nüzûl-i İsa’yı ve Mehdîliği Kabul Eden Yaklaşım

1.1. Mesih’in Nüzûlü 

1.2. Mehdî’nin Zuhûru 

2. Nüzûl-i İsa’yı ve Mehdîliği Reddeden Yaklaşım 

2.1. Mesih’in Yeryüzüne İnmesi: 

2.2. Mehdî’nin Ortaya Çıkışı 

3. Nüzûl-i İsa’yı ve Mehdîliği Yorumlayan Yaklaşım 

4. Zeydî Anlayışta Eskatolojik Kurtarıcı İnancı 

5. İbâdî Anlayışta Eskatolojik Kurtarıcı İnancı 

6. Mu’tezilî Sistematik Açısından Nüzûl-i İsa’nın ve Mehdîliğin Tahlili ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

ESKATOJİK KURTARICI İNANCI BAĞLAMINDA YAPILAN TARTIŞMALAR 

1. Temel Sorunsal: Hâtm-ı Nübüvvet 

2. Dinî Sorumluluğun (Teklifin) İnkıtaya Uğraması 

3. Epistemik Kriz: Mütevatir ve İcma İddiaları 

4. Yükseliş Motifi ve Ref Olgusu Bağlamında Allah’a Mekan İsnadı 

5. Kıyamet Alâmetleri ile Kıyametin Vakti Problemi 

6. Hıristiyan-Müslüman Polemiklerinde Nüzûl-i İsa 

SONUÇ 

KAYNAKÇA