Kur’an’ın ve Nebevî Sünnet’in mesajı, sadece Müslüman çevrede yetişip İslamiyeti kabul eden insanlara değil, yeryüzünde yaşayan bütün insanlar için hidâyet kaynağıdır.

Ancak günümüzde Nebevî Sünnet’e, Kur’an zihniyetinden tamamen bağımsız, tarihte kalmış bir dünya görüşü gibi bakılmakta ve bundan dolayı da sadece tarihî bir malzeme olarak değerlendirilmektedir.

Oysa Hz. Peygamber’in icraatlarında zaten mevcut olan ve daha sonraki Müslümanların da kendilerine örnek alabilecekleri evrensel ilkelerin yeniden gündeme getirilmesi ve bu vesileyle Nebevî Sünnet’in evrensel dinamizmine yönelik araştırmaların yapılması gerekmektedir.

Biz de bu sebeple “Her toplumun ve toplumdaki bireylerin kendi şartları çerçevesinde ortaya koyduğu (başlattığı) ve sonraki insanların da takip ettikleri faydalı her yeni faaliyet (söz, fiil ve tasvip olarak) Nebevî Sünnete uygundur” ilkesini çalışmalarımızda esas aldık.

Kısaca “sünnet ihdâsı” adını verdiğimiz bu ilkenin çıkış kaynağı ve İslam düşünce tarihindeki yansımaları çalışmamızın ana konusunu teşkil etmekte olup ileride yapılacak benzer araştırmalara katkı sağlayabilecek tarzda bir nevi deneme ve giriş mahiyetindedir.

Bununla beraber Müslümanların daima ilgi alanında olması gereken uluslararası boyutlu dinî, sosyal, siyasi ve kültürel meselelere millî/yerli bakış acısıyla beraber Nebevi Sünnet  Stratejisi yönünden de bakılıp çözümler ve yeni stratejiler üretmesine katkı sağlayacak hâle ve geleceğe yönelik bir Dinamizmi/Güncellemeyi de hedeflemektedir.

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR

ÖN SÖZ

GİRİŞ

I. Araştırmanın Amacı, Mahiyeti ve Önemi

A. Amacı

1. Tarihî Bir Hadîsten de Evrensel Bir İlkenin (Sünnetin) Çıkarılabileceği

2. Nebevî Sünnet’in Evrensel Yönlerinin Ön Plana Çıkarılması Gereği

B. Mâhiyeti ve Önemi

II. Kavramlar

A. Nebevî Sünnet

B. Târihsel/lik ve Evrensel/lik

C. “Sünnet İhdâsı” ve “Sünnet İhdâsı Hadîsi”

1. Sünnet İhdâsı

a. Sünnet

b. İhdâs

2. “Sünnet İhdâsı Hadîsi”

BİRİNCİ BÖLÜM

DİNDE TECDİD DÜŞÜNCESİ VE TECDİD HADİSİ’NİN ÇÖZÜMLENMESİ

I. Dinde Tecdid Düşüncesi

II. “Allah Her Yüz Senenin Başında Bu Ümmete Dinini Tecdid Edecek Kişi(ler) Gönderecektir” Hadisinin Tahlîli

A. Hadisin Senedinin Tahlîli

B. Hadisin Metninin Tahlîli

III. Sonuç

İKİNCİ BÖLÜM

İHDÂS KAVRAMI ve TÂRİHTE MUHDES SÜNNETLER

I. İhdâs Kavramı; Sözlük ve Istılâhî Anlamları

A. Sözlük Anlamları

B. Istılâhî Anlamları

1. Kur’an’da İhdâs Kavramı

2. Bazı Rivâyetlerde İhdâs Kavramı

C. Değerlendirme

II. Tarihte Muhdes Sünnetler

A. İslam Öncesinde Uygulanagelen Sünnetler ve Hz. Peygamber’in Bu Sünnetleri İcra Etmesi 

1. Fiilî Uygulamalar

a. Miras Dağılımı

b. Zina Edenin Recmedilmesi

c. Diyet Bedeli

d. Hırsızın Elinin Kesilmesi

e. Kasâme Yemîni

f. Mal Karşılığı Boşa(n)ma (Hulû’)

g. Ka’be’de Ayakkabı Çıkarmak

2. Vecîz Sözler

a. “el-Veledü li’l-Firâş”

b. “el-Beyyinetü alâ Men İdde’a...” 

c. “ed-Dâllü ale’l-Hayri ke Fâilihi” 

d. “Ene en-Nezîrü’l-Uryân” 

B. Hz. Peygamber Döneminde Sahâbeden Sünnet İhdâs Edenler

1. Muâz b. Cebel’in Sünneti

2. İbn Mes’ûd’un Sünneti

3. Ebû Bişr el-Berâ’ b. Ma’rûr’un Sünneti

4. Rifâ’a b. Râfi’ ez-Zürekî’nin Sünneti

5. Hubeyb b. Adî’nin Sünneti

6. Temîm ed-Dârî’nin Sünneti

C. Hz. Peygamber Dönemi Sonrasında Muhdes Sünnetler

1. Cemaatle Kılınan Namazda Selamın Yüksek Sesle Verilmesi

2. Teravih Namazının Cemaatle ve 20 Rek’at Kılınması

3. Şarab İçenin Cezalandırılmasında Vurulan Değnek Miktarı

4. Atlardan Zekat Alınması

5. Hutbenin Namazdan Önce Okunması

6. Bayram Namazlarında İmamın Hutbe İçin Minbere Çıkıp Oturması ve Müezzinin İkinci Ezanı Okuması

7. Müezzinin Ezan Okurken Ellerinden Birini Kulağına Koyması

8. Ka’be’nin Çevresinde Namaz Kılınması

9. Hutbenin Sonunda “İnnallâhe Ye’muru bi’l-Adli ve’l-İhsân...” Âyetinin Okunması 

10. Mehir Miktarının 400 Dinar Olarak Belirlenmesi

11. Hutbe’de “İnnallâhe ve Melâiketehu Yusallûne ale’n-Nebî. Yâ Eyyühellezîne Âmenû Sallû Aleyhi ve Sellimû Teslîmen” Âyetinin Okunması

12. Cuma Hutbesinde Dua İçin Ellerin Kaldırılması

13. Vitir Namazında Kunut Okumak İçin Tekbir Alınıp Ellerin Kaldırılması 

14. İbadethanelere Yönelik Yapılan Yenilikler

D. Değerlendirme

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

SÜNNET İHDÂSI HADÎSİ VE TETKÎKİ

I. Sünnet İhdâsı Hadîsinin Metni ve Sebeb-İ Vürûdu

A. Hadîsin Metni

B. Hadîsin Sebeb-i Vürûdu

C. Hadîsin Senediyle İlgili Bazı Teknik Bilgiler (Merfû, Mevkûf ve Maktû’ Olması)

1. Senedin Müntehası (Sözü Söyleyen) Yönüyle Hadîsin Metni

2. Hadîsin Bazı Rivâyetlerindeki Senedlerinin Kritiği

D. Hadîsin Metninin Başka Rivayetlerle Mukayesesi

1. Müterâdif Lafızlarla ya da Farklı Kalıplarla Gelen Rivâyetler

a. Lafızların Mukayesesi

b. Hadîsin, Sebeb-i Vürûdu Farklı Ama Kısmen Metin Benzerliği Olan Bir Başka Rivâyetle Mukayesesi

c. Sünnet İhdâsı Hadîsinin İhyâ Hadîsiyle Mukayesesi

II. Değerlendirme

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

SÜNNET İHDÂSI HADÎSİNİN TARİHTEKİ DEĞERİ VE KUR’ÂN’A UYGUNLUĞU MESELESİ

I. Sünnet İhdâsı Hadîsinin Tarihteki Değeri

A. Sünnet İhdâsı Hadîsinin Hadîs Kaynaklarındaki Bâb Başlıklarında ve Klasik Dönem İslam Âlimleri Nazarındaki Önemi

II. Sünnet İhdâsı Hadîsinin Kur’ân’a Uygunluğu

A. Nisâ Sûresi 85. Âyet

B. İnfitâr Sûresi 5. Âyet

III. Değerlendirme

SONUÇ

KAYNAKÇA

DİZİN