Yeis, ruhsal bir rahatsızlık olduğu gibi aynı zamanda bir iman sorunudur. Zira “ölümcül bir hastalık” olarak tanımlanan yeisin kaynağını, insanın yüce Allah ile olan ilişkisinin kesilmesi meydana getirir. Bu durum ise insanı küfre kadar götürebilir. Bu denli öneme haiz bu meselenin klasik tefsir külliyatının birçoğunda çok kısa veya hiç mütalaa edilmediği, buna nazaran son dönem tefsir eserlerinde daha geniş ele alındığı dikkat çekicidir. Bu durum, yeis illetinin imkân ve şartların değişmesiyle toplum hayatına iyice sirayet ettiğinin hatta ilerlediğinin bir göstergesi olarak telakki edilebilir. Yeis halinin olumsuz yönlerinin ele alındığı bu mütevazi çalışmada, ümitsizliğin insan hayatındaki yansımaları âyet-i kerimeler ışığında incelenmiş, bu kötü halden kurtulma önerilerinde bulunulmuştur.

İÇİNDEKİLER

ÖN SÖZ                                                  

GİRİŞ                                                               

BİRİNCİ BÖLÜM

YEİS KAVRAMININ MAHİYETİ VE LÜĞAVÎ ÇERÇEVESİ

1. Yeis Kavramının Mahiyeti

1.1. Anlamı

1.2. Sözlük Anlamı

1.3. Terim Anlamı

1.4. Yeis Kavramı ve Türevlerinin Kur’an’da Kullanımı

1.5. Hadislerde Kullanımı

1.6. Cahiliyye Şiirinde Kullanımı

2. Yeis Kavramının Lüğavî Çerçevesi

2.1. Yeis Kavramıyla Anlam Yakınlığı Olan Lafızlar

2.1.1. Kunût                         

2.1.2. Kunût ve Türevlerinin Kur’an’da Kullanımı

2.1.3. Beles

2.1.4. Beles ve Türevlerinin Kur’an’da Kullanımı     

2.2. Yeis Kavramıyla Anlam Zıtlığı Olan Lafızlar

2.2.1. Recâ

2.2.2. Recâ ve Türevlerinin Kur’an’da Kullanımı

2.2.3. Emel                                                     

2.2.4. Emel ve Türevinin Kur’an’da Kullanımı

2.2.5. Tama‘

2.2.6. Tama‘ ve Türevlerinin Kur’an’da Kullanımı  

3. Değerlendirme

İKİNCİ BÖLÜM

KUR’AN’DA YEİS OLGUSU VE

YEİS HALİNİN TEZAHÜRLERİ

1. Kur’an’da Yeis Olgusu

1.1. Yeis İle İman-Amel Arasındaki İlişki

1.2. Yeis ile Şer-Zarar Arasındaki İlişki            

1.3. Yeis ile Rahmet-Nimet Arasındaki İlişki

1.4. Yeis ile Allah’ın Rahmeti Arasındaki İlişki

1.5. Yeis ile İnsanın Karakteri Arasındaki İlişki

1.6. Yeis ile Hidayet Arasındaki İlişki

1.7. Yeis İle Sosyal Tepki Arasındaki İlişki

2. Yeis Halinin Tezahürleri

2.1. Yeis Halinin İnkârcılarda Tezahürü

2.1.1. Kâfirlerin İslam Dinine Karşı Yeise Kapılması

2.1.2. Kâfirlerin Allah’ın Rahmetine Karşı Yeise Kapılması

2.1.3. Kâfirlerin Ahiretin Varlığına Karşı Yeise Kapılması

2.2. Yeis Halinin Mücrimlerde Tezahürü

2.2.1. Yeis Halinin Nankör İnsanda Tezahürü

2.2.2. Yeis Halinin Kibirli İnsanda Tezahürü

2.2.3. Yeis Halinin Hakikate Yüz Çeviren İnsanda Tezahürü

3. Değerlendirme

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İNSANI YEİSE SEVK EDEN NEDENLER VE

YEİSTEN KURTULMA YOLLARI

1. İnsanı Yeise Sevk Eden Nedenler

1.1. Allah’a Güven Problemi

1.2. Allah’ın Rahmetine Karşı Aşırı Karamsarlık

1.3. Öz Benlik Kaybı

1.4. Üretken Olamama

2. Yeisin Ortaya Çıkardığı Sonuçlar

2.1. Küfür

2.2. Manen Çöküş

2.3. İntihar

3. Yeisten Kurtulma Yolları

3.1. İman

3.2. Sabır

3.3. Tevekkül

3.4. Tevbe

3.5. Dua

4. Değerlendirme

SONUÇ VE ÖNERİLER

KAYNAKÇA